Feeds:
Δημοσιεύσεις
Σχόλια

Το πρόγραμμα υλοποιείται από το Ελληνικό Δίκτυο ΦΙΛΟΙ της ΦΥΣΗΣ/ Naturefriends Grecce με την υποστήριξη του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος

Advertisements

ΜΟΝΗ ΔΑΦΝΙΟΥ

Ποίηση: Γιώργος Μόραρης

 

 Στον  Γιώργο Γεωργή

«Όπως ένας φαροφύλακας στον ωκεανό

Στράφηκε στις σελίδες της ιστορίας»

ΤΖΟΖΕΦ ΚΟΝΤΡΑΝΤ

 

Είχαν ανάψει μόλις όλα τα καντήλια

με μια σταγόνα αιθέριο έλαιο

όταν ο Φράγκος μπήκε στη μονή σε τάξη μάχης.

Φίμωσε τα χείλη των χερουβείμ με τη ρομφαία

λεηλάτησε ακόμα το χρυσό υφάδι

από τις εσθήτες των αγγέλων

και άφησε μόνο στη Μαρία Παρθένο

τον ιδρώτα στη όψη της

σαν θραύσματα από γυαλί.

 

Όσο αντιλαλούσε το βραχνό βούκινο

ένας σιδερόφρακτος

πάνω στο άλογο

με τον καλπασμό της αποκάλυψης

κυρτώνει τόξο.

Τινάζει το σίδερο του βέλους

στα μάτια του Παντοκράτορα

μέσα στην ίριδα

βαθιά γαλάζια σαν την άβυσσο

όπου ο ζωγράφος άφησε

την ανταύγεια της ψυχής του

με τέχνη αμάραντη.

Ανώνυμος, κρυμμένος στο πεπρωμένο του.

 Κώστας Φωτεινάκης: Παρουσίαση του θέματος

Ας αρχίσουμε με τα ονόματα:

Από μια έρευνα στο Internet διαπίστωσα ότι το όνομα Γιώργος Γιωργής που ο ποιητής Γιώργος Μόραρης έχει αφιερώσει το ποίημα ΜΟΝΗ ΔΑΦΝΙΟΥ είναι Καθηγητής Νεότερης Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Νεάπολης Πάφου. Ο Γιώργος Μόραρης είναι και αυτός Κύπριος, φιλόλογος και έχει βραβευθεί το 2017 από την Ακαδημία Αθηνών για το έργο του  «Μια διπλή απόκλιση της κυπριακής διαλέκτου και του ποιητικού λόγου – Ο ποιητής Βασίλης Μιχαηλίδης (1849-1917)».

Ο Τζόζεφ Κόντραντ (1857 – 1924), που ένα στίχο του παραθέτει ο ποιητής της ΜΟΝΗΣ ΔΑΦΝΙΟΥ, είναι συγγραφέας με μεγάλο έργο, γεννήθηκε στην Ουκρανία, ταξίδεψε ως ναυτικός για οκτώ χρόνια και έζησε την Αγγλία.

Μικρή παρουσίαση της Μονής Δαφνίου, Μνημείο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ουνέσκο:

[Στις παρυφές του άλσους Χαϊδαρίου, αριστερά της Ιεράς Οδού, που εξακολουθεί από την αρχαιότητα να οδηγεί από την Αθήνα στην Ελευσίνα, και στη θέση πιθανότατα του αρχαίου ιερού του Δαφναίου ή Δαφνίου Απόλλωνα, βρίσκεται το οχυρωμένο μοναστήρι του Δαφνιού.

Το Καθολικό χρονολογείται στον 11ο αι. και ανήκει στον οκταγωνικό τύπο, που υιοθετείται στους μεσοβυζαντινούς χρόνους από σειρά σπουδαίων μνημείων όπως τα καθολικά της μονής Οσίου Λουκά και της Νέας Μονής Χίου.

Ο Παντοκράτορας στον τρούλο, η μεγαλύτερη σε μέγεθος και κλίμακα παράσταση της μονής Δαφνίου, επιβάλλεται στον κεντρικό χώρο του ναού με την ιδιαίτερη αυστηρότητα αλλά και γλυκύτητα της έκφρασης που δεν είναι δυνατόν να αποδοθούν φωτογραφικά.

Στη διάρκεια της Φραγκοκρατίας, μετά από σοβαρές βλάβες που προκάλεσε σεισμός, οι Κιστερκιανοί μοναχοί που κατείχαν την μονή έκαναν εκτεταμένες ανακατασκευές στον εξωνάρθηκα, ενώ η κρύπτη που βρίσκεται κάτω από το νάρθηκα μετατράπηκε σε μαυσωλείο για την ταφή των δουκών της Αθήνας].

(Τα ανωτέρα σε αγκύλες αποσπάσματα είναι από το ενημερωτικό κείμενο για τη Μονή Δαφνίου από την 1η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων)

Και ερχόμαστε στο ποίημα ΜΟΝΗ ΔΑΦΝΙΟΥ*, «στη διάρκεια της Φραγκοκρατίας» και συγκεκριμένα στους στίχους:

«….όταν ο Φράγκος μπήκε στη μονή σε τάξη μάχης.

Φίμωσε τα χείλη των χερουβείμ με τη ρομφαία

λεηλάτησε ακόμα το χρυσό υφάδι

από τις εσθήτες των αγγέλων….

Όσο αντιλαλούσε το βραχνό βούκινο

ένας σιδερόφρακτος

πάνω στο άλογο

με τον καλπασμό της αποκάλυψης

κυρτώνει τόξο.

Τινάζει το σίδερο του βέλους

στα μάτια του Παντοκράτορα

μέσα στην ίριδα….

Ο «Φράγκος… κυρτώνει τόξο. / Τινάζει το σίδερο του βέλους στα μάτια του Παντοκράτορα/ μέσα στην ίριδα…»

Ο Γεώργιος Λαμπάκης στο βιβλίο του «Χριστιανική Αρχαιολογία της Μονής Δαφνίου μετά πολλών σχημάτων και εικόνων», 1889, έχει ζωγραφίσει τον Παντοκράτορα στον τρούλο και γράφει: «Ο ΠΑΝΤΟΚΡΑΤΩΡ ΤΗΣ ΜΟΝΗΣ ΔΑΦΝΙΟΥ ως ούτος εσώζετο μέχρι της πρωίας της 10 Ιανουαρίου 1889». Στο σκίτσο, σελ. 123 – 128.

Διαβάστε τη συνέχεια »

[ΠΙΝΑΚΑΣ -1]

ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΟΡΑΡΗΣ: Το ποίημα – πορτρέτο [Εκδόσεις Καστανιώτη, 2017]

Τέλος εποχής οι μέρες εκείνες

που οι ληστές στον Παρνασσό

ήταν περισσότεροι από τα χιόνια του

και τυμπανιστές ανύψωναν ηχηρά τείχη

στην ανοχύρωτη χώρα.

Τώρα στην πλατεία των ανακτόρων

απλώνουν τον τάπητα υφασμένο

με το νήμα της τάξεως.

Αφήνουν τα κομμένα κεφάλια των ληστών

πάνω στο κούτσουρο – μαξιλάρι

για το αίμα που έγινε γιατρικό τους.

Μαζεύτηκε κόσμος

να ξεπλύνει το κακό στο ρέμα των δακρύων.

 

Ένας από τους φρουρούς του βασιλιά Όθωνα

με τα μαύρα και την κόκκινη μπέρτα σαν δήμιος

κρατούσε από τη γενειάδα το κεφάλι του Νταβέλη

δείχνοντας πόσο έγινε πειθήνιο στα πλήθη.

Νέος τότε ο ζωγράφος Γύζης

κυνηγούσε κοντά στο βασιλικό κήπο

την άπιαστη σκόνη της πεταλούδας

που δίνει στα φτερά της ιριδισμούς.

Πήρε τα τελευταία χρώματα από την παλέτα

του ηλιοβασιλέματος

να ζωγραφίσει τη σκοτεινή οπτασία.

το ωραίο κεφάλι του αρχιληστή άνοιγε τα μάτια του

και ατένιζε πέρα από τα όρια της ζωής του.

[Πληροφορίες για την ποιητική συλλογή στο ΒΙΒΛΙΟΝΕΤ ΕΔΩ]

Ο Νικόλαος Γύζης,  ο αποκεφαλισμένος λήσταρχος Νταβέλης και «Το Άγιον Μανδήλιον»

Παρουσίαση: Κώστας Φωτεινάκης

Ο Νικόλαος Γύζης (1842 – 1901), ο οποίος συνδέεται με το Χαϊδάρι με το έργο του Τέσσερις Εποχές και τις σχέσεις του με την οικογένεια του Γεώργιου Νάζου, εμπνέεται από τον ήρεμο πρόσωπο του αποκεφαλισμένου λήσταρχου Νταβέλη και το  ζωγραφίζει στο έργο του  «Το Άγιον Μανδήλιον».  Ο Γιώργος Μοράρης  εμπνέεται από το έργο και γράφει «Το ποίημα – πορτρέτο», το οποίο είναι και ο τίτλος της εξαιρετικής ποιητικής του συλλογής που περιλαμβάνει 68 ποιήματα, μεταξύ αυτών και τη Μονή Δαφνίου. Ο ποιητής μέσα από το έργο του φαίνεται ότι έχει βαθειά γνώση της ιστορίας την οποία χρησιμοποιεί ως «πρώτη ύλη» για να πλάσει τα έργα του.

Οι πληροφορίες για το πως ζωγράφισε ο Νικόλαος Γύζης το έργο «Το Άγιον Μανδήλιον» λένε τα εξής:

Διαβάστε τη συνέχεια »

Οι πολιτικές και κοινωνικές συγκρούσεις του Εμφυλίου και της δεκαετίας του ’50, ήταν ακόμη νωπές στη μνήμη για την Ελλάδα του ’60, που προσπαθούσε να διαμορφώσει μία ταυτότητα δυτικού, σύγχρονου και ευνομούμενου κράτους. Ενώ προς το παρόν η άνοδος του Γεωργίου Παπανδρέου στην εξουσία το 1964, δείχνει να τηρεί τις αποστάσεις ασφαλείας από τα άκρα και να δίνει τα εχέγγυα για το άνοιγμα της χώρας προς τη Δύση, τη διάσπαση της Ένωσης Κέντρου ακολούθησαν η Αποστασία, το πραξικόπημα των Συνταγματαρχών και η επιβολή της δικτατορίας τον Απρίλιο του 1967. Μέσα σε ατμόσφαιρα φόβου, διχασμού και εσωστρέφειας, η Ελλάδα πορεύεται ακρωτηριασμένη για τα επόμενα επτά χρόνια. Σημαντικοί άνθρωποι της εποχής, πολλοί προερχόμενοι από το χώρο της τέχνης και της διανόησης, καταφεύγουν εκούσια, αλλά δυστυχώς πολλοί απ’ αυτούς ακούσια, στο εξωτερικό.

Η συνέχεια ΕΔΩ.

 

 Μέμος Μακρής «το κεφάλι» στην είσοδο του Πολυτεχνείου

Το κεφάλι από χαλκό που δημιούργησε ο γλύπτης Μέμος Μακρής έχει τα χαρακτηριστικά του μεγάλου ιστορικού Νίκου Σβορώνου. Μήπως επέλεξε το «κεφάλι» του ιστορικού για να μας υπενθυμίζει τα «μαθήματα» από την ιστορία?

Ο Λευκαδίτης ιστορικός της Αριστεράς Νίκος Σβορώνος

Δείτε τον ιστορικό να μιλάει για τη ζωή του και το ΕΑΜ ΕΔΩ
Η ΜΝΉΜΗ VS ΣΤΗ ΛΗΘΗ

 

Διεθνής επιστημονική συνάντηση

18-19 Οκτωβρίου 2017

Αμφιθέατρο του Μουσείου Ακρόπολης (Διονυσίου Αρεοπαγίτου 15, Αθήνα)

Την Πέμπτη 19/10 μιλάμε για τις περιοδικές εκθέσεις της Εφορείας μας στη Διημερίδα “Αρχαιολογικές περιοδικές εκθέσεις: Ο ρόλος τους, καλές πρακτικές και η αθέατη πλευρά τους” που διοργανώνεται παράλληλα με την έκθεση “Εν Κινήσει” από την Διεύθυνση Μουσείων του ΥΠ.ΠΟ.Α.

Περισσότερα ΕΔΩ

Από το έτος 2008 το Τμήμα Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων και Επικοινωνίας της Διεύθυνσης Μουσείων σχεδίασε και έθεσε για πρώτη φορά σε εφαρμογή την επικοινωνιακή δράση πανελλαδικής εμβέλειας με τίτλο Περιβάλλον και Πολιτισμός. Στόχος της δράσης είναι η ανάδειξη του φυσικού και πολιτιστικού πλούτου της χώρας και η ευαισθητοποίηση των πολιτών για την προστασία του. Κεντρικός άξονας είναι η προβολή του δεσμού των τεσσάρων στοιχείων της φύσης (γη, νερό, φωτιά, αέρας) με την ανθρώπινη σκέψη και δημιουργία διαχρονικά.

Εφέτος ολοκληρώνεται ο κύκλος της προβολής των τεσσάρων στοιχείων της φύσης εγκαινιάζοντας τη θεματική του «αέρα», με το γενικό τίτλο «Πνοές Ανέμων». Ο αέρας αποτελεί βασικό συστατικό της ατμόσφαιρας και συνεπώς δομικό στοιχείο της φύσης και της ίδιας της ζωής. Οι αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι θεωρούσαν τον αέρα ένα από τα κυριότερα κοσμογονικά στοιχεία, ενώ η υπαρξιακή αναγκαιότητα και η λυτρωτική ενέργειά του συναντώνται στη φυσική αλλά και στην ψυχική ζωή.

Οι εκδηλώσεις προγραμματίζονται στις 19, 20, 21 και 22 Οκτωβρίου 2017. Σε αυτές συμμετέχουν 52 Φορείς από 32 νομούς από όλη την επικράτεια, ενώ 68 αρχαιολογικοί χώροι, μουσεία και μνημεία θα υλοποιήσουν ποικίλες δράσεις όπως εκπαιδευτικά προγράμματα για σχολικές ομάδες και οικογένειες, θεματικές ξεναγήσεις σε αρχαιολογικούς χώρους και μουσεία, διαλέξεις και ενημερωτικές παρουσιάσεις, καλλιτεχνικές εκδηλώσεις, εικαστικά εργαστήρια, προβολές, δράσεις ανάδειξης αρχαιολογικών χώρων και άλλα.
Κατά τη διάρκεια των εκδηλώσεων, 19 – 22 Οκτωβρίου 2017, η είσοδος στους αρχαιολογικούς χώρους, τα μουσεία και τα μνημεία του κράτους είναι ελεύθερη για τους επισκέπτες που θα συμμετέχουν στις προγραμματισμένες εκδηλώσεις.

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΕΔΩ